Elk half jaar stijgen de lonen volgens de cao retail non-food met het gemiddelde van de loonstijging in Nederland. In 2019 bedroeg de stijging van de cao-lonen in de cao Retail Non-Food 2,6%. Dat is precies in lijn met de gemiddelde stijging over 2109 van 2,5%. Als je de gestage loonstijging vergelijkt met sectoren die op de retailsector lijken is het resultaat beter dan waar de stijgingen schoksgewijs tot stand komen.

We hebben op basis van de cao's horeca, Bijenkorf, drogisterijen, Etos, doe-het-zelfzaken, supermarkten, drank en horeca een vergelijking sinds 2015 gemaakt, het jaar waarin AVV actief werd bij de retail non-food, toen nog fashion, sport en lifestyle.

Lange tijd geen cao leidt tot achterstand
Op basis van de gegevens van de cao's hebben we de loonstijgingen van retail non-food met die van de Bijenkorf, Etos en Welkoop vergeleken. Als je alle vier cao's 1 januari 2015 op 100% zet, dan is op 1 januari 2020 de retail gestegen tot 109,5% ten opzichte van 1 januari 2015. De Bijenkorf tot 104,1%, Etos tot 102%en de Welkoop tot 108,4%. 

De reden voor de geringe totale loonstijging bij de Bijenkorf en Etos is dat daar lange tijd geen cao was. De onderhandelingen waren vastgelopen. Het weglopen bij een onderhandeling leidde in deze gevallen niet tot een inhaalslag toen er uiteindelijk wel een cao kwam, maar een achterstand ten opzichte van de retail non-food cao.

Etos
Bij Etos valt de geringe loonstijging op, slechts 2% in vijf jaar tijd. Het is dus logisch dat werknemers bij de Etos staken. We hopen voor hen dat dat leidt tot een inhaalslag van 7,5%, dan lopen ze weer gelijk met de retail medewerkers.

Horeca
Kijken we naar de horeca, een sector die vergelijkbaar is met de retail als het gaat om de aard van de werkzaamheden, dan is het verschil minder groot. In de retail is de loonstijging in 2020 109,5% ten opzichte van 2015, in de horeca 108,7%.Dat komt door een onlangs afgesloten cao, waar er een inhaalslag is gemaakt ten opzichte van een paar jaar stilstand omdat er geen cao was.

Wij hadden verwacht dat de stijgingen in de horeca hoger zouden zijn. De horeca is 'booming', het aantal verwachte vacatures gaat oplopen tot 100.000. Aan de andere kant hebben veel winkels in de retail het zwaar door de opkomst van online-winkelen.

Supermarkten
Hetzelfde geldt in meerdere of mindere mate voor de supermarkten. Het gaat daar al jaren goed met de omzetten en de winst, maar werknemers merken dat niet evenredig in hun salarissen. In vijf jaar tijd zijn de lonen daar 6,1% gestegen. 

Niet bakkeleien, rustig stijgen
De andere retailsectoren drank, boekhandels, drogisterijen en doe-het-zelf zaken laten ook lagere loonstijgingen zien dan retail non-food. Mogelijk is het verschil wederom te verklaren doordat het simpelweg beter werkt bij een sector als detailhandel om de loonstijging te koppelen aan het gemiddelde dan er ieder jaar weer over te gaan bakkeleien. De onderhandelingen duren dan erg lang, soms vele jaren, en in die tijd staan de lonen stil. Dat haal je niet zomaar weer in.

Individuele verschillen
Uiteraard zijn er ook verschillen in de cao's die er toe kunnen leiden dat werknemers meer verdienen. Door toeslagen kunnen medewerkers meer verdienen, individuele werknemers kunnen bevorderd zijn naar een hoge schaal, incidentele bonussen kunnen worden gegeven, etc.  

Ook verschillen in het uitgestelde loon: pensioen
De sectoren detailhandel, drogisterijen, boekhandel en drank vallen onder het pensioenfonds detailhandel. De indexatie in dit fonds is gekoppeld aan de gemiddelde loonstijging van alle detailhandelssectoren. Horeca heeft een eigen pensioenfonds, met een slechtere regeling waar je bovendien pas op je 21ste aan deel gaat nemen, in plaats vanop je 20ste zoals in de detailhandel. De supermarkten hebben ook een eigen pensioenfonds, meer vergelijkbaar met detailhandel.

Onderwijs, zorg
In de publieke sectoren onderwijs en zorg zijn de loonstijgingen behoorlijk hoger dan het gemiddelde. In deze sectoren zijn twee dingen aan de hand: een schreeuwend personeelstekort en de gevolgen van een jarenlange nullijn gezet door de bezuinigingen van de regering. Het is terecht dat in deze sectoren een inhaalslag is gemaakt.

Onze conclusie
In sectoren waar de winsten niet tegen de plinten klotsen is een andere strategie nodig dan in sectoren waar er wel winst wordt gemaakt: zorgen dat er uberhaupt een cao is en een koppeling aan de gemiddelde loonstijging maken. Daar worden werknemers beter van dan jarenlange stilstand. 

02 januari 2020