In 2030 deed het laatste vakbondslid het licht uit. De tweehonderd euro die ze aan contributie had betaald nam ze maar weer mee uit de pot. Die was nu helemaal leeg. Gelukkig was de accountant nog wel betaald voor de liquidatie van de vereniging. Wat dit soort dingen betreft had het bestuur altijd wel vooruitgedacht. Voor het overige helaas niet.

Al in de jaren tachtig van de vorige eeuw, 50 jaar geleden, signaleerden onderzoekers dat het aantal vakbondsleden begon te dalen. De laatste tien jaar was het rap gegaan, van 10% in 2020 naar 5% in 2025 en nu dus naar nul.

De oorzaken waren bekend. Individualisering, mensen voelden zich niet meer onderdeel van een collectief. Emancipatie, steeds meer mensen wilden zelf bepalen hoe, waar en wanneer ze werkten en wilden niet meer onder een baas werken. Maar vooral flexibilisering, mensen met tijdelijke contracten konden en wilden geen terugkerende contributies betalen. Zzp’ers voelden zich niet thuis bij een vakbond. Het resultaat was dat vooral ouderen met een vast contract nog lid bleven, maar jongeren en zzp’ers steeds minder vaak lid werden.

Dat versterkte ook nog eens de daling van de ledentallen. Die oudere leden wilden dingen die voor hen belangrijk waren, een goed pensioen, een vroegpensioen, seniorenregelingen. Dat waren geen onderwerpen die jongeren en zzp’ers konden boeien. Waarom zouden ze lid worden van een organisatie die zich bezighield met dit soort onderwerpen? Omdat de vakbond steeds minder service kon bieden en steeds minder cao’s kon afsluiten daalde het ledental in de laatste twee jaar met een sneltreinvaart.

Toen ze voor de laatste keer door de gangen van het vakbondshuis liep twijfelde ze. Hadden ze wat kunnen doen? Hadden ze het roer om moeten gooien? Maar wat dan? Hoe dan?

Ze had niet veel tijd om na te denken. Ze moest verder. Ze had een afspraak bij haar nieuwe werkgever Flockthesystem.org. Dat was een ideële organisatie die werknemers meer macht gaf door hen aandelen te laten kopen of het bedrijf om te zetten in een coöperatie. Flockthesystem werd nu ook in andere landen actief. Met slim gebruik van data werden sponsors aan fabrieken en werkplaatsen in die landen gekoppeld.

Bij de vakbond had ze door langjarig onderzoek naar waarom mensen geen lid willen worden geleerd wat mensen wel wilden. Mensen wilden wel collectief actievoeren, maar geen vaste contributies en zware lidmaatschappen. Werknemers wilden wel stemmen voor hun cao, maar zagen niet in waarom ze daar voor moesten betalen.

Het eerste project dat ze zou leiden was een kolfje naar haar hand. Het opkopen van een naaiatelier in Turkije en omvormen tot een coöperatie in eigendom van de naaisters. Het leuke van deze actie was dat de sponsors van deze actie Nederlandse winkelmedewerkers waren, die gekoppeld werden aan de naaisters in Turkije. Het geinigste vond ze nog dat de Nederlandse werknemers over een jaar al hun microbijdrage terugkregen van de coöperatie. 

Ze trok de deur dicht. Voorbij was die goede oude tijd waarin mensen nog gewoon uit traditie lid werden. Dat vond ze nog steeds jammer. Maar de acties van de nieuwe collectieven waren wel scherper en beter voor de werkenden. Met fris gemoed opende ze de deur van Flockthesystem. 

24 februari 2020